مرکاپتان چیست؟

مرکاپتان چیست؟

مرکاپتان ها نوعی ترکیبات آلی گوگرد دار هستند که به شکل متنوعی در محصولات نفتی وجود دارند. از جمله مشخصات مرکاپتان ها بوی بسیار نامطبوع، خوردنگی و سمیت برای موجودات زنده و محیط زیست است. عموما ترکیبات آلی استخراج شده از منابع زیر زمینی دارای ترکیبات مرکاپتان هستند. نفت و گاز استخراجی از میادین هیدروکربنی هم شامل این مواد می شوند و اکثریت نفت و گاز بدست آمده از میادین نفت و گاز دارای مقادیری مرکاپتان هستند. با توجه به خورنده بودن این مواد و اثرات جانبی بر تاسیسات پالایشی و انتقال انرژی و همچنین سمیت آنها، مرکاپتان ها جزو اولین موادی هستند که در پالایشگاه ها سعی در تصفیه و پالایش آنها می شود. به همین دلیل حذف ترکیبات سولفوره از هیدروکربن های نفتی که در صنایع نفت و گاز به عملیات شیرین سازی مشهور است، به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است.در نتیجه منجر به افزایش کیفیت این مواد، کاهش خطرات زیست محیطی، کاهش خوردگی تجهیزات فلزی، رفع خطرات انسانی و کاهش چشمگیر بوی نامطبوع محصولات می شود.

فرمول شیمیایی مرکاپتان:

مرکاپتان ها، یا درست تر گروه هاي تیول، ترکیباتی هستند داراي فرمول R-S-H که R یک گروه آلکیل یا یک گروه آروماتیک توصیف شده است. ترکیبات مرکاپتان ها را با توجه به اندازه زنجیره هیدروکربنی متصل به آنها از مرکاپتان C1 تا مرکاپتان های C4 و بالاتر می شناسند. از اینرو به آنها مرکاپتان های سبک یا سنگین می گویند.میزان خطرناك بودن آنها بستگی به میزان سنگین بودن آنها دارد. هرچه گروه آلکیل سنگین تر باشد خطر مرکاپتان کمتر خواهد بود (فشار بخار کمتري خواهد داشت).

مشخصات ساختاری مرکاپتان:

تیول ها دارای ساختار مشابه با الکل ها هستند که در آن‌ها به جای اکسیژن، گوگرد با هیدروکربن وارد واکنش شده است. تفاوت عمده آن ها در اندازه کالکوژنید است، طول پیوند C-S در حدود ۱۸۰ پیکومتر است. زاویه C-S-H نزدیک به ۹۰ است. در جامدات یا مایعات مذاب پیوند هیدروژنی در هر گروه تیول ضعیف است، نیروی اصلی نگهدارنده فعل و انفعلات واندوالسی بین مراکز به شدت قطبی سولفور می باشد. با توجه به جاذبه الکتریکی کمتر بین سولفور و هیدروژن در قیاس با هیدروژن و اکسیژن، پیوند S-H قطبیت کمتری نسبت به گروه هیدروکسیل دارد. تیول­ها چه با مولکول های آب و چه در بین مولکول های خودشان پیوستگی کمی با پیوند هیدروژنی برقرار می­کنند از این رو این ترکیبات دارای نقطه جوش پایین تر و حلالیت پذیری کمتری در آب و سایر حلال های قطبی نسبت به الکل ها با همان وزن مولکولی هستند.

مشخصات ساختاری مرکاپتان

انواع روش های مرکاپتان زدایی:

وجود ترکیبات گوگردی و مرکاپتان‌ها در برش های نفتی موجب آلودگی محیط زیست و در خطوط انتقال و مخازن نگهداری، باعث خوردگی می شود. بنابراین لازم است تا مقدار گوگرد و مرکاپتان ها در برش های نفتی تا حد استانداردهای بین المللی، کاهش یابد. بدین منظور فرآیندهای

۱- جذب سطحی

۲-DMC

۳-DMD

۴-  روش مراکس Merox

جهت مرکاپتان زدایی بسط یافته است که با این روش امکان مرکاپتان زدایی از برش­های مختلف نفتی و حتی نفت خام به عنوان خوراک ورودی مسیر است. در ادامه توضیحات مختصر در مورد این فرایندها ارائه می­شود.

–  روش جذب سطحی

غربال هاي مولکولی به عنوان جاذب­هاي احیاء پذیر طی سی سال اخیر کاربردهاي بسیاري داشته اند. این انواع از جاذب ها علاوه بر جداسازی سولفید هیدروژن و دي اکسید کربن قادر به جداسازي ترکیبات سولفور آلی مانند سولفیدکربنیل (COS)، دي سولفید کربن و مرکاپتان هاي سبک با بازده بالا می باشند .این جاذب ها معمولاً براي حذف آب از جریان هاي گازي فشار بالا و حذف مرکاپتان ها به همراه دیگر آلاینده ها از محصولات هیدروکربنی سبک به کار می روند و عموماً در مواردي استفاده می شوند که خلوص بسیار بالاي محصول مورد نیاز است.

فرآیند سولفینول از موفق ترین فرآیندهاي جذب ترکیبی است که علاوه بر حذف CO۲ و H۲S ، قادر به حذف دیگر ناخالصی ها مانند COS ،CS۲ ،مرکاپتان ها و دیگر ترکیبات آلی گوگرد دار نیز می باشد. حلال فرآیند سولفینول مخلوطی از یک حلال فیزیکی به نام سولفولان (Sulfolane) ،آب و یک آلکانول آمین که معمولا دي ایزو پروپانول آمین  (DIPA)یا متیل دي اتانول آمین (MDEA) است، می باشد. اگر DIPA به کار برده شود، D-Sulfinol یا سولفینول نامیده می شود و اگر MDEA به کار برده شود M-Sulfinol .در این فرآیند معمولا در صد وزنی آلکانول آمین، سولفولان و آب به ترتیب ۴۵ ،۴۰ و ۱۵ درصد می باشد. در این فرآیند آمین جذب شیمیایی را انجام می دهد و جذب فیزیکی توسط سولفولان صورت می گیرد. معمولا D-Sulfinol زمانی استفاده می شود که جذب کامل H۲S ،CO۲ و COS مورد نظر باشد و M- Sulfinol براي جذب گزینشی H۲S در حضور CO۲ با جذب جزیی COS مورد استفاده قرار می گیرد. هر دو نوع سولفینول قادر به حذف مرکاپتان ها و آلکیل سولفیدها تا مقادیر بسیار کم می باشند.

 

  • فرایند DMC

فرايند DMC، مركاپتان زدايي از نفت خام و ميعانات گازي مي باشد. طي اين فرايند با استفاده از محلول كاستيك با غلظت حدود ۵-۱۵ wt%، مرکاپتان­ها و H۲S و CS۲ حذف و مركاپتان­هاي سنگین فعال به تركيبات آلي پايدار و غير سمي تبديل مي شوند.

:DMC   – براي كاهش مركاپتان­ها و اسيديته نفت خام و ميعانات گازي استفاده مي شود.

:DMC-1M   –  در اين فرايند ميزان H۲S موجود در نفت خام سنگين از ppm 100به ppm 5و نيز مركاپتان­هاي سبك (C1-C2)  از ppm 300به ppm 20كاهش مي يابد.

:DMC-2   –  در اين فرايند مركاپتان­هاي سبك C1-C2 در نفت خام از ppm 2000به ppm 20كاهش داده مي شود.

:DMC-3  –  در اين فرايند علاوه بر كاهش H۲S تا ppm 5 ، مركاپتانهاي C1-C4 از ppm 4000به ppm50 در نفت خام و ميعانات گازي كاهش داده مي شود و کل مرکاپتانها به زیر ppm 75تقلیل می یابد

مزاياي فرايند DMC:

  • در این فرایند از کاتالیست هموژن IVKAZ که غیر سمی ، پایدار و نسبتا ارزان قیمت می باشند استفاده می گردد.همچنین این فرایند منحصر بفرد می باشد .
  • هزینه های ساخت این فرایند بسیار پایین بوده و بنابراین نصب این واحدها با توجه به ارزش افزوده بالای آنها بسیار اقتصادی می باشد.

 

–  فرایند DMD

در این فرایند به عنوان يك روش مناسب براي شيرين سازي، برش­هاي نفتي توسعه يافته است. در اين فرآيند هيدورژن سولفيد  (H۲S) به وسيله شست وشوی با محلول سدیم هيدروكسيد رقيق (۱-۲ wt%) ، طی واکنش زير از برش نفتي جدا مي شوند .

H۲S+2NaOH →  Na۲S+2H۲O          (۱)

تركيبات سبك مركاپتان (C۱-C۳) با استفاده از محلول كاستيك (۸-۱۰ wt%) تحت كاتاليست (IVKAZ) ،طی واکنش ۲ از سيستم جدا مي گردند.

RSH+NaOH→ RSNa+H۲O          (۲)

براي هيدروكربنهاي نسبتاً سنگين مانند نفتاي سنگين كه حاوي مركاپتان هاي سنگين ( C+۴) هستند مطابق واكنش ذيل با اُكسايش مركاپتانهاي سنگين تحت كاتاليست (UVKO) به دي سولفايد تبديل مي شوند.

۲RSH+1/2O۲ → RSSR+H۲O           (۳)

بر حسب نوع خوراك، فرآيندهاي مختلف DMD ،جهت جداسازي تركيبات گوگردي از برش­هاي نفتي، گسترش يافته است.

 

  •  روش مراکس Merox

در فرایند شیرین سازي گاز طبیعی، راه عمده حذف مرکاپتان ها، اکسیداسیون است. روند اکسیداسیون مرکاپتان MEROX نامیده می شود. این فرایند یک فرایند موثر و اقتصادي براي پالایش شیمیایی برش هاي نفتی و جداسازي سولفور موجود در آنها به صورت مرکاپتان ها و تبدیل مرکاپتان ها به ترکیباتی است که کمتر مضر هستند.

فرآیند مراکس ازاین جهت که ارزان­ترین و ساده ترین روش جهت شیرین سازي فراورده هاي پالایشی، بنزین، LPG ،نفت سفید، سوخت هواپیما و… با کیفیت بسیار عالی است، نسبت به روش­هاي دیگر از ارجحیت ویژه اي برخوردار است. همچنین با توجه به اینکه فرآیند مراکس در دماي محیط انجام می شود؛ مسئله خوردگی فلزات در اثر مجاورت با محلول سود در این شرایط بسیار پایین است. فرایند مراکس، فرایند تسریع اکسیداسیون مرکاپتان­ها به دي سولفیدها است. در فرایند مذکور، مرکاپتان هاي قابل حل در قلیا، جداسازي شده و در حضور اکسیژن به دي سولفیدها اکسید می شوند. لازم به ذکر است که ترکیباتی مانند هیدروژن سولفید وکربن دي اکسید نیز ممکن است در محصول ها باشند که آنها نیز در حضور محیط قلیایی و در برج هاي شستشو به نمک تبدیل میشوند. پس از جداسازي هیدروژن سولفید و کربن دي اکسید، ترکیبات مرکاپتان در برج شستشوي دیگري با قلیا شستشو میشوند. اگر هیدروژن سولفید و کربن دي اکسید در برج هاي اولیه خوب شسته نشوند، در برج جداسازي مرکاپتان ها، اجازه شسته شدن مرکاپتان ها را نمی­دهند. چون هیدروژن سولفید و کربن دي اکسید خاصیت اسیدي قویتري نسبت به مرکاپتان ها دارند و کلیه مصرف قلیا را به خود اختصاص میدهند. همه واحدهاي مراکس بر مبناي اکسیداسیون کاتالیزوري مرکاپتان ها به دي سولفیدها در محیط قلیایی (محیط عمومی) هستند. به طور کلی بین کاتالیزور فلزي براي واکنش مرکاپتان ها و هیدروکسید سدیم به جز تفاوت بین انرژي فعالسازي واکنش ها، تفاوتی وجود ندارد. در ادامه مکانسیم این فرایند شرح داده می­شود.

RSH + OH → RS+H۲O                  (۴)

RS+O۲→ ۲RS + O۲۲-                      (۵)۲

۲RS→RSSR                                     (۶)

O۲۲-+H۲O→۲OH+۱/۲O۲                   (۷)

واکنش کلی:

۲RSH+1/2O۲→RSSR+H۲O              (۸)

این مکانیسم نشان می دهد که یون مرکاپتان با جزء واکنش پذیري که با اکسیژن واکنش می دهد منجر به تولید رادیکال هاي آزاد می شود که به تولید دوجزئی دي سولفید می شود. در سیستم هاي متداول با استفاده از ترکیبات فلزات واسطه به عنوان کاتالیزور، حضور پراکسید هیدروژن تشخیص داده نمی شد که مکانیسم پیشنهاد شده توسط والاس و همکاران این بود:

RSH+OH→RS+H۲O

۲Co۲++O۲→۲Co۳++O۲۲-

RS+Co۳+→Co۲++RS

۲RS→RSSR

O۲۲-+H۲O→۲OH+۱/۲O۲

 

در این معادله ها، فلزهاي دیگر نیز می توانند به جاي کبالت، به عنوان کاتالیزور براي واکنش اکسیداسیون، مورد استفاده قرارگیرند، اما تحقیقات نشان دادند که هر کاتالیزور فلزي داراي شرایط عملیاتی مطلوب خود مانند pH و دما است.

علاوه بر روش نام برده شده، در سال ۱۳۹۹ شرکت پتروپالایش نیک یزد موفق شد از روش جدید  با شماره ثبت اختراع ۱۳۸۷۱برای شیرین سازی میعانات گازی استفاده کند. از مزایای آن، هزینه های این فرایند بسیار پایین بوده و بنابراین نصب این واحدها با توجه به ارزش افزوده بالای آنها بسیار اقتصادی می باشد.

کاربرد مرکاپتان:

گاز طبیعی ماده­ای بی رنگ و بی بو می باشد که در صورت نشـت و تشـکیل مخلوط قابل انفجار با هوا بسیار خطر آفرین است. لذا با افزودن مواد شیمیایی خاصی به نام بودارکننـده­هـا آن را بودار می­کنند تا نشت گاز به راحتی تشخیص داده شود. در این رابطه حداقل سطح بو توسـط موسسـات مختلـف تعیین شده است ولی در حالت کلی گاز طبیعی باید آنقدر بودار شود که یک شـخص بـا بویـایی متوسـط بتوانـد موقعی که مقدار گاز در هوا به یک پنجم حداقل قابلیت اشتعال رسید به راحتی آن را تشخیص دهد. مـواد بـودار کنندة گاز طبیعی معمولاً پایه گوگردی دارند و عمده ترین بودار کننده های گاز طبیعی مرکاپتان­ها می باشند. مرکاپتان­ها موادی به شدت بدبو هستند و آستانۀ بوی آنهـا از سـایر مـواد بسـیار پایین­تر است. متداولترین انواع مرکاپتان ها  که از خصوصیت بودار کنندگی زیادی برخوردار می باشند متان تیول، تترا بوتیـل مرکاپتـان به نام (TBM) و ایزو پروپیل مرکاپتان (IPM)  هستند. معمولا جهت بدست آوردن خواص مطلوب­تر از مخلـوط دو یا چند نوع مرکاپتان با نسبت­های معین استفاده می گردد. مواد بودار کننده معمولا در داخل بشکه های فلزی به ایستگاههای ورودی شهر(CGS)  حمـل گشـته و در قسمت خروجی ایستگاه تزریق می گردد.

از کاربرد دیگر مرکاپتان ها استفاده از آن در سنتز آفت کش ­ها می­باشد. متیل مرکاپتان برای تولید متیونین استفاده می شود که به عنوان واسطه در تولید آفت کش ها و قارچ کش ها استفاده می شود. همچنین به عنوان یک واسطه شیمیایی برای تولید سوخت جت و پلاستیک های مختلف نیز استفاده می شود.

کاربرد مرکاپتان

مضرات مرکاپتان :

مرکاپتان بی رنگ است و در غلظت بالا سمی می باشد. باید گفت غلظت مرکاپتان در گاز شهری به گونه ای می باشد که هیچ اثر سویی برای افراد نداشته باشد. ولی افرادی هستند که بر اساس اقتضای شغلی خود با غلظت های بالای این ماده ممکن است در ارتباط باشند.

درادامه برخی از مضرات مرکاپتان در غلظت بالا را عنوان شده تا هنگام کار با این ماده نکات ایمنی رعایت شود:

-تماس با مرکاپتان در غلظت بالا سبب تحریک بینی، از دسـت دادن حـس بویـایی، تهـوع، اسـتفراغ، اسـهال، مشـکلات تنفسی، سردرد، تلوتلو خوردن و سرگیجه، ایجاد لکه های آبی رنگ روی پوست، آسیب شدید بـر ریـه و کلیـه، از دست دادن هوشیاری، و در حتی شرایط بحرانی باعث کما می گردد. بنابراین استفاده از ماسک فیلتر دارد فراموش نشود که بسیار مهم می باشد.

– این ماده به شدت قابل اشتعال است. زمانی که بخارهای آن با هوا مخلوط می گردد، این ماده بـه سـرعت بـه حد قابل انفجار می رسد. برای اطفاء حریق آن از کف، پودر شیمیایی، یا آب به شکل اسپری بایـد اسـتفاده نمـود. کشیدن سیگار در کنار این ماده اکیداً ممنوع می باشد.

-شرایط جابجایی و انبار قبل از جابجایی این ماده مهم می باشد، افراد برای جابجایی بشکه های مرکاپتان بایـد بـه لـوازم حفـاظتی مجهـز شـوند و از غلتانـدن بشـکه هـا روی زمـین خودداری نمایند. ضمن بستن کامل درب بشکه‌ها، این مواد در جای خنک با تهویۀ محیطـی مناسـب، بـه دور از اشعۀ مستقیم آفتاب، حرارت و سایر منابع اشتعال باید نگهداری شوند.

-وجود مرکاپتان­ها در فرآورده‌های نفتی باعث کاهش کیفیت محصولات نهایی می­شود. لذا حذف آن از فرآورده های نفتی عملیات اجتناب ناپذیر می باشد.

وایت اسپریت چیست و چه کاربردی دارد؟

وایت اسپریت چیست؟

وایت اسپریت یا اسپریت معدنی مایعی شفاف برپایه نفت سفید (کروزن) هستند که می­توان به حلال‌های ۴۰۰، ۴۰۲، ۴۰۳ ،۴۰۶ و ۴۱۰ اشاره نمود. این مواد از هیدروکربن های آلیفاتیک و آروماتیک تشکیل شده است که براساس درصد ترکیبات آروماتیک موجود دارای خواص و بوی مخصوص به خود می باشند. این حلال‌ها بر اساس میزان درصد ترکیبات آروماتیک موجود به دو دسته آروماتیک بالا و آروماتیک پایین تقسیم می‌شوند. در بین انواع حلال‌های وایت اسپریت، حلال ۴۰۲ اهمیت و کاربردهای ویژه‌ای دارد. آنها دارای نقطه ذوب ۴۰- درجه سانتی گراد و محدوده نقطه جوش ۲۰۰-۱۵۰ درجه سانتی گراد می­باشند.

انواع وایت اسپریت ها:

به طور کلی برای وایت اسپریت­ها دو نوع طبقه بندی وجود دارد ۱- از لحاط درصد ترکیبات آروماتیک ۲- از لحاظ نقطه اشتعال

در طبقه بندی اول وایت اسپریت ها چهار نوع هستند. نوع ۰ (بابوی زیاد)، نوع ۱ (هیدروسولفوریزاسیون)، نوع ۲ (کم بو) و نوع ۳ (بی بو). ترکیب انواع مختلف وایت اسپریت به فرآیند تولید بستگی دارد.

نوع ۰:

وایت اسپریت با بوی زیاد است. این نوع شامل هیدروکربن‌های عمدتاً اشباع شده است که دارای تعداد کربن در محدوده ۱۲-C9C و نقطه جوش تقریباً بین ۲۲۰-۱۴۰ درجه سانتیگراد هستند.

نوع ۱:

این نوع وایت اسپریت از فرآیند سولفورزدایی کاتالیزوری نوع صفر به دست می آید.این حلال ها شامل هیدروکربن‌هایی است که تعداد کربن آن‌ها در محدوده ۱۲-C7C و نقطه جوش تقریباً بین ۲۳۰-۹۰ درجه سانتیگراد (آروماتیک <25٪) است.

نوع ۲:

این حلال که وایت اسپریت کم آروماتیک و ترکیب پیچیده‌ای از هیدروکربن‌های به دست آمده با روش استخراج حلال است، حاوی هیدروکربن‌های آلیفاتیک در محدوده‌ی ۷ Cتا ۱۲ Cو نقطه جوش در محدوده‌ی تقریبا °C 9۰-۲۳۰ (آروماتیک کمتر از ۵%) است.

نوع ۳:

نوع چهارم وایت اسپریت ترکیب پیچیده ای از هیدروکربن ها است که با استفاده از روش هیدروژناسیون در حضور کاتالیزور به دست می آید و نقطه جوش تقریباً بین ۲۳۰-۶۵ درجه سانتیگراد است. این نوع شامل هیدروکربن هایی است که تعداد کربن آنها عمدتاً در محدوده ۱۲-C6C و آروماتیک <1٪ (بی بو) می­باشد.

در طبقه بندی دوم از لحاظ اشتعال پذیری برای هر نوع وایت اسپریت سه درجه متفاوت وجود دارد. هر درجه با شرایط تقطیر تعیین می شود.

درجه اشتعال پایین: با نقطه اشتعال در محدوده ۲۱ تا ۳۰ درجه سانتیگراد است.

درجه اشتعال معمولی: در آن نقطه اشتعال در محدوده ۳۱ تا ۵۴ درجه سانتیگراد است.

درجه اشتعال زیاد: با نقطه اشتعال بیش از ۵۴ درجه سانتیگراد است.

این درجه بندی با توجه به نفت خام مورد استفاده به عنوان ماده اولیه و شرایط تقطیر تعیین می شود

c62a9bd74e3657de21ad4efaa1

ویژگی وایت اسپریت:

این ترکیبات مایعاتی شفاف، بدون رنگ و قابل اشتعال می­باشند. وایت اسپریت­ها انحلال­پذیری بسیار پایین در آب دارند و دارای بوی ملایم هستند. از خصوصیات دیگر آنها می­توان به پایداری شیمیایی بالا و عدم خوردگی و بالا بودن سرعت تبخیر اشاره کرد. وایت اسپیریت به عنوان تمیزکننده و چربی گیر قطعات و ابزار ماشین آلات استفاده می شود. این حلال­ها ویژگی های منحصر به فردی در زمینه ی تمیز کردن سطح فلزات از روغن ها، گریس، کربن و دیگر مواد دارد. همچنین نقاشان از این حلال­ها به خاطرسمیت کمتر آنها، به عنوان جایگزینی مناسب برای تربانتین استفاده می‌کنند.

مراحل تهیه وایت اسپریت:

وایت اسپریت ها عمدتا طی فرآیندهای پالایشگاهی تولید می شوند. در این فرآیندها تقطیر استخراجی بر روی خوراک که در عموما کروزن (نفت سفید) است با سولفولان، سولفور دی اکسید و ان متیل پیرولدون انجام می­شود. کروزن یک ترکیب سنگین و ساخته شده از زنجیره‌هایی با ۱۰ تا ۱۷ اتم کربن است. کروزن در ترکیب خود دارای آلکان‌های خطی، غیرخطی و سیلکوآلکان‌ها است که نزدیک به دو سوم کروزن را تشکیل می‌دهند. آروماتیک‌ها حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کروزن را تشکیل می‌دهند. مقدار ترکیبات الفینی نیز حدود پنج درصد از حجم کروزن را تشکیل می­دهد. وایت اسپیریت مخلوطی از هیدروکربن هایی با تعداد کربن ۷ تا ۱۲ می باشد. در نتیجه با کراکینگ کروزن سنگین می توان به ماده سبک تر دست یافت. که این زنجیره‌ها طی مراحلی شکسته می‌شوند تا به ساختار حلال ۴۰۲ یا دیگر حلال‌های وایت اسپریت برسند که این عمل با تقطیر کروزن میسر می شود. تقطیر کروزن سه جزء را بین ۱۴۰ تا ۲۱۵ درجه تولید می کند. برش اولیه تقطیر این ماده حاوی ۲۰ % محتوای آروماتیک است که همان حلال نوع صفر می باشد. حلال نوع ۱ از هیدرودیسولفوریزاسیون نوع صفر به دست می آید و از هیدروژناسیون آن حلال نوع ۳ با کمتر از ۵ % آروماتیک به دست می آید که همان وایت اسپیریت بدون بو است.

کاربردهای وایت اسپریت ها:

وایت اسپریت­ها به عنوان حلال­ها در انواع صنایع شیمیایی،آرایشی، ساختمانی و خودروسازی کاربردهای بسیار گسترده­ای دارند. که در ادامه به کاربردهای آنها در صنایع مختلف اشاره می­شود.

  • صنایع ساختمانی:

وایت اسپریت به عنوان یک حلال آلی موثر به طور گسترده به عنوان یک رقیق کننده رنگ و حلال خشک کن رنگ کاربرد دارند.به این صورت که ویسکوزیته رنگ را کاهش می دهند و اجازه می­دهند رنگ برای مدت کوتاه تری خشک شود. استفاده از این حلال­ها در نقاشی باعث صاف شدن سطح نقاشی می شود.عموما از آنها برای تمیز کردن قلم موهای رنگ پس از اتمام رنگ آمیزی استفاده می­شود.

  • صنایع شیمیایی:

حلال چربی زدایی و استخراج مواد

به عنوان حلال برای تمیز کردن و از بین بردن گریس قطعات و ماشین آلات و رفع روغن ­های اضافی استفاده می­شود. همچنین برای تمیز کردن و باز کردن قفل صفحه ها پس از چاپ با جوهرهای روغنی و پلاستیزول از وایت اسپریت ها استفاده می­شود.

از دیگر کاربردهای این حلال­ها در این صنعت می­توان به موارد زیر اشاره کرد

چسب

لاستيك و رزین

جلادهنده ها

محصولات آسفالت

تونرهای فتوکپی مایع

در صنایع آرایشی به عنوان حلال لاک و در صنایع خودروسازی برای پاک کردن روغن، گریس و چربی از روی سطح فلزات از این حلال­ها استفاده می‌شود.

در ادامه به بعضی از کاربردهای دیگر پرداخته می­شود.

حلال واکس های مخصوص اثاثیه منزل، مبلمان،کف پوش ها

حلال خشک شویی در دستگاه برشکاری الماس

حلال واکس‌های مخصوص پولیش کفش و وسایل چوبی و چرمی

حلال مناسب برای چاپ­های پارچه­ای

وایت اسپریت چیست؟

موارد ایمنی مهم استفاده از وایت اسپریت:

با توجه به قدرت اشتعال بالای این مواد از انتشار آن در محیط پیرامون جلوگیری کنید و همچنین نباید در کنار مواد اکسیدکننده قرار داده شود. باید توجه داشته باشیدکه هرگز نبایددر نزدیکی لوازم برقی، منابع حرارتی و محیط سربسته از وایت اسپریت استفاده کرد.

این ترکیب شیمیایی باید در محیط خنک و به دور از نور مستقیم خورشید در ظرف درب بسته نگه داری شود. بنابراین حمل و نگه‌داری آن نیازمند کنترل و نظارت است. در ادامه به موارد ایمنی که هنگام تماس با وایت اسپریت ها پرداخته می­شود.

به علت وجود ترکیبات آروماتیک و هیدوکربنی موجود در وایت اسپریت ها به عنوان محرک شناخته می­شود و یکی از حساس­ترین مواد شیمیایی به شمار می­آید. چنانچه افراد با موارد ایمنی استفاده از وایت اسپریت‌ها آشنا نباشند، ممکن است باعث وقوع خطرات و اتفاقاتی ناگوار گردد. بنابراین قبل از مصرف وایت اسپریت‌ها، اطلاع از موارد و نکات ایمنی درباره آن‌ها مهم و حائز اهمیت است. در ادامه مطلب به ذکر برخی از این موارد و نکات ایمنی می‌پردازیم.

فروبردن وایت اسپریت در دهان و مصرف خوراکی آن باعث می‌شود تا افراد دچار ناراحتی معده، درد شکم و در مواردی باعث آسیب‌های قلبی و تنفسی و حتی اغما و مرگ در افراد شود.

چنانچه وایت اسپریت، مستقیما وارد ریه‌های افراد شود باعث آسیب‌های ریوی خواهد شد.

استنشاق وایت اسپریت خطرناک بوده و باعث سوزش بینی، گلو، ریه‌ها، ناراحتی معده و سرگیجه می‌شود.

تماس پوستی با وایت اسپریت باعث آسیب‌های پوستی و خشکی پوست می‌شود. تماس پوستی در دراز مدت، باعث التهاب و تاول پوست یا درماتیت پوستی می‌شود که به آن درماتیت تماسی نیز می‌گویند.

تماس وایت اسپریت با چشم نیز باعث قرمزی و سوزش چشم می‌شود و در صورت استمرار باعث به‌وجود آمدن مشکلات جدی‌تری خواهد شد. به طور کلی قرار گرفتن در معرض وایت اسپریت در مدت زمان طولانی، می‌تواند علائمی مانند اعتیاد به مواد مخدر داشته باشد و باعث بیهوشی فرد موردنظر شود.

اندازه گیری چگالی

اندازه گیری چگالی

خلاصه روش آزمون:

نمونه به یک دمای مشخص رسانده شد وسپس به یک استوانه­ی تمیز منتقل گردید. هرگونه حباب­های هوای تشکیل شده را که بر روی سطح نمونه، به وسیله یک کاغذ صافی تمیز قبل از فرو بردن هیدرومتر خارج شد. دماسنج مناسب در داخل استوانه حاوی نمونه قرار دهید و به وسیله آن، نمونه به صورت حرکات چرخشی و عمودی هم برنید تا مطمئن شوید دما و چگالی در سرتاسر استوانه یکنواخت است و دمای نمونه را ثبت کنید. سپس  هیدرومتر مناسب را به داخل مایع فرو برده و اجازه داده می­شود که به حالت سکون بمانند. بعد از رسیدن تعادل دمایی، درجه­بندی هیدرومتر قرائت شده و دمای نمونه گرفته می­شود. قرائت هیدرومتر مشاهده شده برای اثر هلالی، اثر انبساط گرمایی شیشه و اثر دمای کالیبراسیون جایگزین، تصحیح شده و سپس توسط ضرایب تصحیح حجم به دمای مرجع)  ۱۵ °C یا ( ۶۰ °F کاهش داده می­شود.

 

هدف و دامنه کاربرد :

هدف از تدوین این استاندارد،ارائه روشی برای تعیین آزمایشگاهی چگالی، چگالی نسبی یا گراویتی API نفت خام، فراورده های نفتی یا مخلوط هایی از فراوده های نفتی و غیرنفتی است، که در حالت عادی به صورت مایع حمل می‌شوند و دارای فشار بخار جهنده KPa 325/101 یا کمتر هستند، با استفاده از یک هیدرومتر(چگالی سنج شیشه ای) و مجموعه ای از محاسبات می باشد. دامنه کاری هیدرومتر­های مورد استفاده  از ۶/۰تا ۲/۱ گرم بر سانتی متر مربع می­باشد.

حجم مورد نیاز:۵۰۰ میلی لیتر

زمان انجام آزمون: یک روز کاری

استاندارد ملی ایران:   INSO 197

استاندارد بین المللی:ASTM D1298